گفتگو اختصاصی با دکتر محمدرضا زیبایی درباره اقتصاد ملی و چالش‌های راهبردی انزلی

حسین خوش سیرت
مقدمه:
با توجه به اهمیت برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس و نقش حیاتی نماینده آینده در ساماندهی امور حوزه انزلی، فرصتی دست داد تا با دکتر محمدرضا زیبایی، متخصص برجسته در حوزه اقتصاد ملی و مشاور اسبق در امور بانکی کشور، گفت‌وگو کنیم. دکتر زیبایی در این مصاحبه، ضمن تشریح دیدگاه‌های کلان اقتصادی، راهکارهای عملی برای رفع معضلات اصلی شهر انزلی، از جمله اشتغال و احیای تالاب، ارائه دادند.

جناب آقای دکتر زیبایی، با تکیه بر سوابق تخصصی شما در بدنه کارشناسی اقتصاد و بانکداری کشور، تحلیل شما از وضعیت کنونی اقتصاد ایران چیست؟
درک ریشه‌ای مسائل اقتصادی مستلزم نگاهی فنی و دور از ملاحظات سیاسی زودگذر است. شخصاً شاهد بوده‌ام که در تدوین ساختارهای بنیادین مانند اساسنامه بانک‌ها، تخصص نقش محوری داشته است. متأسفانه، در حال حاضر شاهد آن هستیم که افراد متخصص در راس امور اقتصادی قرار نگرفته‌اند و حضور بسیاری از مدیران در این حوزه‌ها، بر اساس روابط و واسطه‌گری شکل گرفته است. راه‌حل اصلی این وضعیت، بازگشت به اصل شایسته‌سالاری است. اگر یک وزیر اقتصاد با تیمی متشکل از ۲۰ کارشناس مجرب اقتصادی در بازار حضور یابد و تصمیم‌گیری کند، آنگاه می‌توان امیدوار به حل مشکلات ساختاری بود. علم و تخصص در اقتصاد باید جایگزین دلال‌بازی‌های کوتاه‌مدت شود.

به نظر شما، بزرگترین چالش بنیادین شهر انزلی که نیازمند توجه فوری نماینده آینده است، چیست؟
بدون تردید، بیکاری جوانان منطقه بزرگترین مانع توسعه در انزلی است. رفع این معضل، خود به خود بسیاری از آسیب‌های اجتماعی را کاهش می‌دهد و بستری برای حل مسائل دیگر، نظیر تسهیل ازدواج جوانان، فراهم می‌آورد. در این میان، منطقه آزاد انزلی یک فرصت طلایی است؛ رونق این منطقه ظرفیت حل مشکلات سه استان را دارد، مشروط بر اینکه مدیریت آن به دست افراد کارآمد و دارای دلسوزی ملی سپرده شود.

احیای تالاب بین‌المللی انزلی و بازگرداندن رونق به صنعت گردشگری انزلی، دو دغدغه اصلی شهروندان است. راهکارهای شما در این دو حوزه چیست؟
احیای تالاب مستقیماً به تأمین بودجه کافی گره خورده است. با تخصیص منابع مالی مشخص، می‌توانیم برنامه‌ریزی‌های مدونی در افق‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت ترسیم کنیم. داشتن یک افق روشن و برنامه محوری، کلید موفقیت در این زمینه است.
انزلی از پتانسیل‌های اقلیمی منحصربه‌فردی برخوردار است. برای احیای این صنعت، نیازمند رویکردی چندوجهی هستیم:
۱. بررسی جایگاه در برنامه هفتم: باید دقیقاً مشخص شود چه میزان بودجه توسعه‌ای برای گردشگری انزلی تخصیص یافته است.
۲. ارزیابی زیرساخت‌ها: تفکیک اقدامات زیربنایی و روبنایی و زمان‌بندی اجرای آن‌ها.
۳. تنوع‌بخشی: فعال‌سازی انواع گردشگری نظیر ورزشی، فرهنگی و اجتماعی.
۴. برندسازی و تبلیغات: پس از اجرای زیرساخت‌ها، باید تبلیغات مؤثر انجام شود تا ظرفیت‌های انزلی به خوبی معرفی گردد و سپس خدمات‌دهی تخصصی آغاز شود.

در حوزه زیرساخت‌ها، وضعیت فاضلاب شهری انزلی نیازمند چه اقدامی است؟
بزرگترین معضل زیرساختی فاضلاب انزلی، ماهیت فرامنطقه‌ای آن دارد؛ چرا که فاضلاب تصفیه نشده شهر رشت از طریق رودخانه‌های زرجوب و گوهر رود مستقیماً به خزر و مرداب انزلی سرازیر می‌شود. راهکار، اخذ اعتبار ملی برای احداث تصفیه‌خانه در مسیر خروجی رشت است تا آب تصفیه‌شده بتواند مورد استفاده کشاورزی قرار گیرد. متأسفانه، با پیگیری‌های انجام شده، مشاهده می‌شود که حتی در بهترین حالت، از برنامه‌های میان‌مدت، تنها حدود ۲۵ درصد محقق شده است، در حالی که برنامه‌ریزی ما باید به سمتی باشد که بتوانیم در یک افق ۱۰ ساله، بیش از ۹۰ درصد پروژه‌ها را به سرانجام برسانیم.